Over ClickFix-aanvallen

Cybercriminelen hebben een geavanceerde nieuwe methode gevonden om computers te infecteren met schadelijke malware. ClickFix-aanvallen richten zich op nietsvermoedende internetgebruikers en verleiden hen tot het invoeren van kwaadaardige code door valse crisissituaties te creëren. Hoe herken je deze steeds vaker voorkomende vorm van cyberaanval, en welke voorzorgsmaatregelen kun je nemen om te voorkomen dat je slachtoffer wordt?

Wat zijn ClickFix-aanvallen?

ClickFix-aanvallen treffen slachtoffers door valse crisissituaties en een gevoel van urgentie te creëren. Internetgebruikers ontvangen meldingen dat hun browser bijgewerkt moet worden (bijvoorbeeld ‘klik hier om te repareren’), Microsoft- of Google-foutmeldingen (bijvoorbeeld ‘neem contact op met ondersteuning’), e-mailbijlagen die leiden tot foutmeldingen (bijvoorbeeld ‘volg deze instructies om dit document te openen’) en zelfs nepmeldingen over hun beveiligingssystemen (bijvoorbeeld ‘uw account is gehackt, beveilig het NU’). Een andere veelgebruikte strategie is nep-CAPTCHA-verificatie, waarbij de verificatie steeds mislukt en gebruikers wordt gevraagd ‘deze stappen te volgen’ om toegang te krijgen.

Oplettende lezers zullen inmiddels een patroon herkennen: al deze ClickFix-aanvallen creëren een probleem dat het slachtoffer moet ‘oplossen’ door ergens op te klikken of iets in te voeren. Zodra ze dat doen, installeren ze onbewust malware.

Omdat het slachtoffer zelf de opdrachten invoert, omzeilt deze vorm van cyberaanval antivirussoftware en andere traditionele beveiligingsmaatregelen — wat het een bijzonder gevaarlijke en geavanceerde aanvalsvorm maakt.

Hoe herken ik een ClickFix-aanval?

Er zijn een aantal goed herkenbare waarschuwingssignalen die kunnen wijzen op een ClickFix-aanval. Extreme urgentie (‘doe het nu of verlies je toegang!’), onverwachte foutmeldingen op sites die normaal gewoon werken, het moeten uitvoeren van iets wat je nog nooit eerder hebt hoeven doen, of het krijgen van slechts één manier om een ‘probleem’ op te lossen — dit zijn de meest voorkomende signalen. Bovendien kan het een duidelijk teken zijn dat er iets niet klopt als de oplossing voor een simpel probleem ongebruikelijk technisch en complex lijkt.

Meer technische signalen dat er iets mis is:

• Je wordt gevraagd ‘Windows+R’, ‘PowerShell’ of ‘Opdrachtprompt’ te openen
• Instructies bevatten termen als ‘powershell.exe -w hidden’, ‘curl’ of ‘Invoke-Expression’
• Je moet iets in een systeemtool plakken met Ctrl+V
• Code bevat Base64-codering (lange reeksen willekeurige letters en/of cijfers)
• Berichten bevatten lange en onduidelijke opdrachten die je moet kopiëren

Tot slot zijn er een aantal visuele signalen die kunnen wijzen op een ClickFix-aanval. Als schermafbeelding-instructies zeer gedetailleerd zijn, handleidingen stapsgewijze (genummerde) instructies bevatten, of als je bekende logo’s en huisstijlkleuren herkent maar de URL niet klopt — dit zijn allemaal kenmerken van geavanceerde ClickFix-aanvallen.